LEY DI HOFA

P  A  P  I  A  M  E  N  T  O

Rijkswet houdbare overheidsfinancien Aruba

Traduccion

Dr. Lincoln D. Gomez

www.LincolnGomez.com

#BoAbogadoFaborito

29 maart 2026

Nota pa e Lector

E documento aki ta un traduccion na Papiamento di e concepto di ley di Reino conoci como “HOFA”.

E documento aki ta un traduccion na Papiamento di e concepto di ley di Reino conoci como “HOFA”.

E traduccion aki a wordo haci cu un meta cla: duna mas hende acceso directo na e contenido di e proyecto.

Den e discusion publico tocante HOFA, hopi biaha nos ta mira cu opinionnan ta forma sin cu e documento mes a wordo lesa completamente. Esaki ta logico, pasobra e texto original ta tecnico i no semper facil pa sigui.

P’esey e traduccion aki ta intenta presenta e contenido di un forma mas cla i mas accesibel, sin cambia e sentido legal.

Importante pa tene na cuenta:

  • E traduccion aki ta pa uzo informativo i educativo.
  • E no ta oficial.
  • A pesar di tur esfuerso haci pa garantisa precision, discrepancia entre e traduccion i e texto original no por wordo exclui.
  • Den caso di diferencia, e texto original na Hulandes ta semper decisivo.

E meta principal ta simpel: cu mas hende por lesa, compronde i despues forma un opinion propio, basa riba contenido i no solamente riba comentario.

Lesa cu atencion. Pensa criticamente. Participa den e discusion cu conocemento… of keda sin sa…

Dr. Lincoln D. Gomez
29 maart 2026

PROPUESTA DI RIJKSWET HOFA

Rijkswet di [*******], cu ta contene regla cu ta relaciona cu e logro di financianan sostenibel di gobierno pa pais Aruba
(Rijkswet houdbare overheidsfinancien Aruba)

Nos Willem-Alexander, door di gracia di Dios, Rey di Hulanda, Prins di Orange-Nassau, etc. etc. etc.

Tur hende cu lo mira of tende lesa esaki, saludos! Nos ta duna di conoce:

Considerando cu Nos a tuma na consideracion,

  • cu e gobiernonan di Aruba i Hulanda ariba 4 di juni 2024 a celebra un acuerdo administrativo den cual, entre otro, acuerdo a wordo haci tocante e establecimento di un nobo cuadro legal, di naturaleza temporal, cu ta contene norma pa financianan sostenibel di gobierno di Aruba i supervision ariba e cumplimento di e norma ey pa Aruba for di Reino;
  • cu e gobiernonan di Aruba i Hulanda, na base di cooperacion entre partnernan igual, kier regula e nobo cuadro legal entre nan mes via Rijkswet segun articulo 38, inciso dos, di e Statuut pa Reino;

Asina ta, cu Nos, despues di a tende e Division di Conseho di e Raad di Estado di Reino, i cu acuerdo mutuamente di e Staten-Generaal, tomando na cuenta e determinacionnan di e Statuut pa Reino, a aproba i decidi, manera Nos ta aproba i decidi cu esaki:

Capitulo 1. Articulo general

Articulo 1. Definicionnan

Den e Rijkswet aki i e determinacionnan cu ta basa ariba dje, si no ta stipula diferente, ta wordo comprende bou di:

presupuesto: presupuesto aproba via landsverordening segun menciona den articulo V.12, promer, segundo i inciso 3, di e Staatsregeling di Aruba;

cambio di presupuesto: cambio di e presupuesto aproba via landsverordening;

sector colectivo: pais Aruba hunto cu e personanan juridico cu, mediante aplicacion di articulo 8, a wordo designa como tal;

CAfT: College Aruba financieel toezicht segun menciona den articulo 14, prome inciso;

informe anual: documento cu ta mira bek ariba e financianan i politica di e anja presupuestario pasa i cu ta inclui tambe e cuenta anual di pais Aruba;

fianza di capital: fianza pa cubri gastonan di capital;

gastonan di capital: gastonan ariba activonan no-financiero segun e definicion di e Government Finance Statistics Manual di e Fondo Monetario Internacional;

presupuesto di varios aña: presupuesto cu calculacion di pais Aruba pa por lo menos cuatro anjanan siguiente na e anja presupuestario en cuestion;

proyecto di presupuesto: proyecto pa un landsverordening pa aprobacion di un presupuesto;

Nos Minister: Nos Minister di Asuntonan Interior i Relacionan di Reino;

otro fianza: fianza destina pa cubri otronan cu no ta gastonan di capital;

saldo primario: diferencia entre e ingresonan i e gastonan di pais Aruba excluyendo gastonan di interes;

norma di saldo primario: norma pa e saldo primario, segun menciona den articulo 3, bou di b;

Protocol 2015: protocolo cu ta contene acuerdonan entre e gobiernonan di Aruba i Hulanda tocante e financianan publico di Aruba di fecha 2 di mei 2015;

deuda: deuda consolida di e sector gobierno pa e suma di titulonan di deuda i) placa efectivo i deposito, ii) pruebanan di deuda i iii) fianza, valora na valor nominal, tur segun e definicionnan di e Public Sector Debt Statistics Manual (PSDSM) di e Fondo Monetario Internacional;

cuota di deuda: deuda consolida total di e sector colectivo expresa como porcentahe di e producto interno bruto di pais Aruba;

Staten: Staten di Aruba.

Capitulo 2. Norma pa supervision

Articulo 2. Concepto di presupuesto

Pa e aplicacion di e capitulo aki ta wordo comprende bou di presupuesto tambe e proyecto di presupuesto, e cambio di presupuesto i e presupuesto di varios aña.

Articulo 3. Norma financiero: cuota di deuda i saldo primario

1. E presupuesto i e informe anual mester cumpli cu:

a. un norma pa e cuota di deuda di e sector colectivo;

b. un norma pa e saldo primario.

2. E valornan numerico di e norma, segun menciona den prome inciso, ta wordo determina den e Landsverordening waarborging houdbare overheidsfinancien.

Articulo 4. Norma financiero: convergencia

1. E presupuesto i e informe anual ta contene un paragraf di convergencia den cual ta wordo aclara con e cuota di deuda i e saldo primario ariba e plazo mediano ta desaroya i a desaroya nan mes cu relacion na e norma, segun menciona den articulo 3, prome inciso, bou di a.

2. E presupuesto ta contene un reserva di risico.

3. E Landsverordening waarborging houdbare overheidsfinancien ta determina e cantidad di e reserva di risico i e condicionnan pa uso di dje.

4. Si den algun anja presupuestario, en contraposicion cu e paragraf di convergencia segun menciona den prome inciso, e cuota di deuda ta aumenta, pa e anja siguiente e norma pa e saldo primario lo wordo eleva cu un punto porciento.

Articulo 5. Norma di maneho financiero

1. E presupuesto, e informe di ehecucion i e informe anual ta wordo entrega na CAfT segun e fechanan di entrega, segun menciona den respectivamente e articulonan 6, 7, 25 i 26.

2. E presupuesto i e informe anual ta wordo structura segun e instruccionnan di contabilidad vigente i ta cumpli cu e criterionan di orden i controlabel.

3. Den e presupuesto, tur e ingresonan i gastonan previsto ta wordo inclui i esnan ta wordo aclara adecuadamente.

4. E presupuesto ta actual i realistico.

5. E cuenta anual ta wordo duna cu un declaracion di accountant cu aprobacion ariba e confiabel.

6. Sin perjuicio di otro legislacion di Aruba cu ta relaciona cu e composicion di e presupuesto di Aruba, e presupuesto i e informe anual ta contene:

a. un paragraf di risico,

b. un paragraf di sector colectivo,

c. un paragraf di participacionnan, i

d. un paragraf di maneho financiero.

7. CAfT por haci recomendacion na Nos Minister di Finansa di Aruba pa mehora e maneho financiero.

Articulo 6. Informe di ehecucion

1. Nos Minister di Finansa di Aruba ta manda un informe di ehecucion na CAfT i na e Staten mas tarda seis siman despues di final di cada trimester.

2. E informe di ehecucion ta wordo duna cu un aclaracion.

3. CAfT i Nos Minister di Finansa di Aruba ta determina hunto e modelo di e informe di ehecucion.

Articulo 7. Informe anual

1. Lo mas pronto posibel despues cu un informe anual a wordo aproba, pero mas tarda ariba 15 di december di cada anja, Nos Minister di Finansa di Aruba ta entrega un copia di e informe anual aproba ariba e anja calendario prome cu CAfT.

2. Den trinta dia despues di a ricibi di e informe anual, CAfT ta publica un informe di cual ta resulta na con tanto e informe anual ta cumpli cu e norma di e capitulo aki.

Articulo 8. Sector colectivo

1. Nos Minister i Nos Minister di Finansa di Aruba ta determina periodicamente, pero minimo un biaha cada cinco anja i despues di conseho di e Centraal Bureau voor de Statistiek di Aruba pa 1 di september, con e personanan juridico ta wordo cuenta como parti di e sector colectivo.

2. Riba peticion di Nos Minister di Finansa di Aruba, e Centraal Bureau voor de Statistiek di Aruba ta conseha Nos Minister i Nos Minister di Finansa di Aruba:

a. den un anja despues di fundacion di un persona juridico nobo den cual e gobierno di Aruba tin un interes administrativo of un interes financiero nobo, si e persona juridico mester wordo conta como parti di e sector colectivo;

b. si e decision pa conta un persona juridico como parti di e sector colectivo, segun prome inciso, pero den cual e interes administrativo of financiero a cambia, mester wordo revoca.

3. Despues di a ricibi di e conseho, segun menciona den inciso dos, Nos Minister i Nos Minister di Finansa di Aruba ta determina si e persona juridico ta wordo conta como parti di e sector colectivo.

4. Pa determina e personanan juridico cu ta wordo conta como parti di e sector colectivo, segun menciona den promer i inciso dos, e version mas reciente di e Government Finance Statistics Manual di e Fondo Monetario Internacional ta guia.

5. Nos Minister di Finansa di Aruba ta notifica CAfT i e personanan juridico, segun menciona den prome inciso i inciso 3, por escrito di e decision di determinacion aki.

6. Nos Minister di Finansa di Aruba ta reporta na CAfT mas tarda ariba 15 di december tocante e datonan di deuda di e anja anterior di e sector colectivo, segun menciona den prome inciso.

7. Pa composicion di e datonan di deuda di e sector colectivo, segun menciona den inciso 6, e version mas reciente di e Public Sector Debt Statistics Manual (PSDSM) di e Fondo Monetario Internacional ta guia.

8. E conseho di e Centraal Bureau voor de Statistiek di Aruba, segun menciona den promer i inciso dos, i e reportahe di Nos Minister di Finansa di Aruba, segun menciona den inciso 6, ta wordo completa despues di conseho di e Centraal Bureau voor de Statistiek di Hulanda segun e metodo determina hunto pa e efecto ey.

9. E Centraal Bureau voor de Statistiek di Aruba ta motiva desviacionnan for di e conseho di e Centraal Bureau voor de Statistiek di Hulanda, segun menciona den inciso 8, den e conseho na Nos Minister i Nos Minister di Finansa di Aruba.

10. Nos Minister di Finansa di Aruba ta motiva desviacionnan for di e conseho di e Centraal Bureau voor de Statistiek di Hulanda, segun menciona den inciso 8, den e reportahe na CAfT, segun menciona den inciso 5.

11. CAfT ta inclui e personanan juridico, segun menciona den prome inciso i inciso 3, cu e siguiente anja presupuestario den e evaluacion na e norma cu ta relaciona cu e sector colectivo.

Capitulo 3. Prestamo

Articulo 9. Prestamo di placa

1. Pa fianza di placa den e Rijkswet aki ta wordo haci diferencia entre:

a. fianza di capital;

b. otro fianza.

2. E necesidad di financiamento pa e anja presupuestario ta wordo determina den e presupuesto. Na entrega na CAfT, e presupuesto aproba ta wordo acompaña cu un aclaracion tocante e manera den cual e necesidad di financiamento ta wordo satisfecho. E aclaracion aki no ta publico.

3. Prestamo di placa pa cuenta di Aruba ta wordo busca semper contra condicionnan di fianza conforme mercado.

4. E Banco Central di Aruba ta conseha Nos Minister di Finansa di Aruba tocante e condicionnan di fianza di fianza di placa cu ta wordo busca manera no-publico.

5. Nos Minister di Finansa di Aruba por, di acuerdo cu un decision al respecto di e Raad van Ministers di Reino, cu un decision fundamenta for di e conseho, segun menciona den inciso 4.

6. Di e fianza di placa atrai, segun menciona den prome inciso, ta wordo menciona den e informe di ehecucion, segun menciona den articulo 6.

7. Despues di atrai un fianza di placa, CAfT ta recibi di Nos Minister di Finansa di Aruba den 30 dia e conseho di e Banco Central di Aruba, segun menciona den inciso 4, junto cu e documentacion di e fianza di placa cu a wordo busca i, na desviacion for di e conseho, tambe e decision motiva di Nos Minister di Finansa di Aruba, segun menciona den inciso 5.

Articulo 10. Facilidad di fianza

1. Si for di e decision, segun menciona den articulo 27, inciso dos, ta resulta cu Aruba den e anja presupuestario coriente ta cumpli cu e norma den e kolom (I) Facilidad di fianza di e cuadro di evaluacion den e anexo na e Rijkswet aki, e Estado Hulandes ta ofrece riba peticion di pais Aruba fianza di capital segun menciona den articulo 9, prome inciso, bou di a, cada biaha pa e cantidad pidi, contra e rendimento actual ariba fianza di estado di e duracion correspondiente.

2. Despues di un peticion di fianza di Aruba segun menciona den prome inciso, CAfT ta conseha e Estado Hulandes tocante fianza di capital segun menciona den prome inciso.

3. E risico di tipo di cambio relaciona cu e facilidad di fianza ta wordo carga pa e Estado Hulandes.

Capitulo 4. Acontecimento extraordinario

Articulo 11. Acontecimiento extraordinario

1. Si tin un acontecimento extraordinario cu consecuencianan macro-economico cu consecuencianan presupuestario negativo cu un magnitud di minimo 1,5% di e producto interno bruto di Aruba, Nos Minister di Finansa di Aruba, actuando di acuerdo cu e opinion di e Staten i despues di acuerdo cu un decision al respecto di e Raad van Ministers di Reino, por decidi pa den e anja presupuestario coriente desvia for di e norma di saldo primario.

2. Si den caso urgente un decision di e Raad van Ministers di Reino no por wordo warda, Nos Minister di Finansa di Aruba, actuando di acuerdo cu e opinion di e Staten i cu e presidente di e Raad van Ministers di Reino, por asumi obligacionnan cu no ta resulta di e ehecucion di e presupuesto.

3. Si no ta posibel haci contacto cu e presidente di e Raad van Ministers di Reino, Nos Minister di Finansa di Aruba, actuando di acuerdo cu e opinion di e Staten, por tuma e medida necesario cu por resulta den un desviacion for di e norma di saldo primario.

Articulo 12. Conseho tocante acontecimento extraordinario

1. Riba peticion di Nos Minister di Finansa di Aruba, e Banco Central di Aruba ta conseha den diescuater dia tocante e consecuencianan macro-economico previsto di e acontecimento extraordinario, segun menciona den articulo 11, prome inciso. E Banco Central di Aruba ta manda hunto cu e conseho un copia na e Raad van Ministers di Reino door di Nos Minister.

2. Riba peticion di Nos Minister, CAfT ta conseha door di Nos Minister den diescuater dia e Raad van Ministers di Reino tocante e consecuencianan presupuestario previsto di e acontecimento extraordinario, segun menciona den articulo 11, prome inciso. CAfT ta manda hunto cu e conseho un copia na Nos Minister di Finansa di Aruba.

Articulo 13. Procedura siguiente tocante acontecimento extraordinario

1. Lo mas pronto posibel despues di un decision segun menciona den articulo 11, pero maximo den 30 dia, Nos Minister di Finansa di Aruba ta manda un nota di cambio na CAfT.

2. Despues di un decision segun menciona den articulo 11, prome inciso, ta tuma luga periodicamente, pero minimo dos biaha pa anja, consulta entre Nos Minister i Nos Minister di Finansa di Aruba tocante e consecuencianan di e acontecimento extraordinario.

3. Maximo ariba 15 di december, e Raad van Ministers di Reino, despues di conseho di e Banco Central di Aruba i CAfT segun articulo 12, promer i inciso dos, por decidi si tambe den e siguiente anja presupuestario desviacion for di e norma di saldo primario ta permitiido.

4. Despues di e periodo den cual a desvia for di e norma di saldo primario, segun menciona den articulo 11, prome inciso, den e paragraf di convergencia, segun menciona den articulo 4, prome inciso, ta wordo aclara de ki manera e consecuencianan presupuestario, segun menciona den articulo 11, prome inciso, ta wordo absorbi.

Capitulo 5. CAfT

Articulo 14. Taaknan

1. Tin CAfT cu, sin perjuicio di loke ta indica e otro luga den e Rijkswet aki, tin como taak e evaluacion di e presupuesto, e informe di ehecucion i e informe anual na man di e norma, segun menciona den capitulo 2, i e Conseho di e Raad van Ministers di Reino door di Nos Minister tocante e cumplimento di e norma ey pa Aruba.

2. Nos Minister por, di acuerdo cu Nos Minister di Finansa di Aruba i despues di Consehoimento di e Raad van Ministers di Reino, establece regla di maneho i duna instruccionnan general i especial tocante e ehecucion di e tareannan i competencianan otorga na CAfT den e Rijkswet aki.

3. CAfT por informa Nos Minister di Finansa di Aruba i e Raad van Ministers di Reino door di Nos Minister, por escrito i den un forma confidencial, tocante risico cu ta relaciona cu e sostenibilidad di e financianan di gobierno di Aruba.

4. CAfT ta entrega riba peticion informacion tocante su tareannan na Nos Minister, na Nos Minister di Finansa di Hulanda, na Nos Minister di Finansa di Aruba i na e Staten.

5. CAfT ta manda un biaha cada seis luna, door di Nos Minister, un informe por escrito tocante su tareannan na e Raad van Ministers di Reino i e Tweede Kamer, i door di Nos Minister di Finansa di Aruba, na e ministerraad di Aruba i na e Staten.

Articulo 15. Structura i posicion legal

1. CAfT ta consisti di un presidente i dos otro miembro.

2. E presidente i e otro miembronan ta wordo nombra a base di experticio. Tocante e nombracion e Raad van Ministers di Reino ta decidi segun e siguiente procedura:

a. e presidente riba recomendacion di Nos Minister-President, den su calidad di presidente di e Raad van Ministers di Reino;

b. un miembro di acuerdo cu e opinion di e ministerraad di Aruba riba recomendacion di Nos Minister-President di e pais ey;

c. un miembro di acuerdo cu e opinion di e ministerraad di Hulanda riba recomendacion di Nos Minister-President di e pais ey.

3. E miembronan ta wordo nombra via Koninklijk Besluit riba recomendacion di Nos Minister.

4. E miembronan di CAfT ta eherce nan funcion sin instruccion.

5. E miembronan ta wordo nombra pa un periodo di tres anja. Nan por wordo renombra despues di dje.

6. Un miembro ta haña retiro riba su peticion.

7. Un miembro por wordo suspendi of haña retiro pa causal di incapacidad pa e funcion eherci, of pa otro rason serio relata na su persona, of pa acepta un empleo, trabou of funcion segun menciona den articulo 16, prome inciso i inciso 3.

8. E Raad van Ministers di Reino ta decidi tocante suspension i retiro. Suspension i retiro ta tuma luga via Koninklijk Besluit riba recomendacion di Nos Minister. Tocante retiro, e Minister-President cu a recomenda of e presidente di e Raad van Ministers di Reino, segun menciona den inciso dos, ta wordo consulta anteriormente.

9. Prome cu un retiro of un suspension segun menciona den inciso 7, CAfT ta wordo duna oportunidad di wordo tende, tante cu e circunstancianan cu ta relaciona cu e retiro of e suspension no ta impidi eso.

10. Nos Minister ta determina di acuerdo cu Nos Minister di Finansa di Aruba e remuneracion fiha di e miembronan di CAfT. Aki e escala salarial aplicabel manera a wordo acorda den e contrato colectivo di trabou mas reciente pa funcionarionan di reino i e factor di tempo parcial aplicabel ta wordo indica. E miembronan tin ademas, segun loke a wordo acorda ariba esaki den e contrato colectivo di trabou mas reciente pa funcionarionan di reino, restitucion di gastonan di biaha i estadia. Ademas e miembronan tin a base di recibo restitucion di gastonan di yamada di telefon internacional cu nan ta haci den e marco di e tareannan pa CAfT.

Articulo 16. Funcionnan adicional

1. Un miembro di CAfT no por tambe ta:

a. Gobernador;

b. minister of staatssecretaris;

c. comisario di e Rei of miembro di e deputacion provincial den Hulanda;

d. miembro di e Staten of di e Staten di otro pais di Reino of di e Staten-Generaal;

e. burgemeester of wethouder, of gezaghebber of eilandgedeputeerde;

f. miembro di e Raad di Conseho di Aruba, Curacao of Sint Maarten;

g. miembro, staatsraad of staatsraad den servicio extraordinario di e Raad di Estado of di e Raad di Estado di Reino;

h. miembro di e Rekenkamer Algemal di un pais di Reino;

i. miembro di e Raad Socio-Economico di otro pais di Reino;

j. ombudsman of substituut-ombudsman di un pais di Reino;

k. funcionario na, of independientemente trabahando pa, un organo administrativo of un institucion, servicio of empresa cu ta cai bou di dje, di Aruba of otro pais di Reino.

2. Un anterior minister, staatssecretaris, miembro di e Staten-Generaal of di e Staten di Aruba, Curacao of Sint Maarten, no por wordo nombra den cinco anja despues di final di su periodo di funcion como miembro di CAfT.

3. Un miembro no ta eherce pa e resto ningun otro funcion of funcion adicional cu ta indeseable cu mira ariba un bon ehercicio di su funcion of e mantencion di su independencia of e confiansa aden.

4. Un miembro ta notifica CAfT di e intencion di acepta otro funcion of funcion adicional. CAfT ta informa Nos Minister i Nos Minister di Finansa di Aruba.

5. CAfT ta publica e funcionnan adicional i otro funcionnan di un miembro. Publicacion ta tuma luga na su nombracion i ademas via publicacion anual di un lista di e funcionnan adicional i otro funcionnan aki den e Staatscourant i den e Landscourant di Aruba.

Articulo 17. Ehecucion di tareannan

1. CAfT ta establece pa ehecucion di su tareannan un codigo di conducta pa expertonan, regla di conducta pa miembronan i un reglamento administrativo, den cual minimo regla tocante e toma di decision, manera di trabou, proceduranan i e publicacion di consehonan ta wordo inclui. Den e reglamento ademas ta wordo inclui regla tocante e division di e tareannan pa e preparacion di e decision i consehonan di CAfT.

2. E codigo di conducta, e regla di conducta i e reglamento administrativo ta wordo publica den e Staatscourant i den e Landscourant di Aruba.

3. E presidente i e secretario di CAfT ta supervisa un ehecucion eficiente i fluido di e tareannan di CAfT.

4. Un miembro por wordo representa pa otro miembro, semper cu na e otro miembro aki volmacht por escrito a wordo otorga. E presidente ta evalua e validez di e poder. Un miembro solamente por actua como apoderado pa un otro miembro.

5. CAfT ta boga pa consenso na toma di decision. Si ora di di decision pa CAfT e votacion ta empata, e presidente tin e voto decisivo.

Articulo 18. Secretariado

1. CAfT tin un secretario, cu ta encabeza e secretaria.

2. Na e secretaria por wordo agrega colaboradornan.

3. E secretario i e colaboradornan ta wordo poni na disposicion di CAfT riba recomendacion di CAfT pa cuenta di Nos Minister.

4. E secretario i e colaboradornan ta bou di autoridad di CAfT i solamente ta rindi cuenta na CAfT.

5. E secretario i e colaboradornan no ta miembro di CAfT.

6. E secretario i e colaboradornan di CAfT ta apoya tambe CAfT supervision financiero Bonaire, Sint Eustatius i Saba, manera ta wordo estableci den e Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, i CAfT supervision financiero Curacao i Sint Maarten, manera ta wordo estableci den e Rijkswet financieel toezicht Curacao en Sint Maarten.

Articulo 19. Admision na Aruba i ehercicio di un profesion of realisacion di trabou

1. Pa tanto ta aplicabel, e miembronan di CAfT, e secretario i colaboradornan di e secretaria, asina como nan casa of pareha registra i yiunan menor di edad pa tanto nan ta biba hunto cu nan, ta wordo admiti na Aruba automaticamente a base di e ley aki.

2. Na e miembronan, e secretario i colaboradornan, asina como na nan casa of pareha registra, no ta wordo poni condicionnan adicional pa e ehercicio di un profesion of e realisacion di trabou na Aruba.

Articulo 20. Finansiamento

E remuneracion di e miembronan di CAfT, e secretario i e colaboradornan di e secretaria, asina como e finansiamento di e otro gastonan di aparato ta bini pa cuenta di e presupuesto di Nos Minister.

Articulo 21. Obligacion di informacion

1. CAfT tin e autoridad, si e ta considera necesario pa cumpli su tarea, pa pidi Nos Minister di Finansa di Aruba datonan i informacion. E peticion ta tuma luga por escrito i ta acompaña cu un splicacion di e obhetivo di e datonan i informacion pidi.

2. CAfT tin e autoridad, si e ta considera necesario pa cumpli su tarea, pa pidi di un persona juridico cu ta forma parti di e sector colectivo, datonan i informacion. E peticion ta tuma luga por escrito na e persona juridico cu ta forma parti di e sector colectivo, cu copia na Nos Minister di Finansa di Aruba, i ta acompaña cu un splicacion di e obhetivo di e datonan i informacion pidi.

3. Nos Minister di Finansa di Aruba respectivamente e persona juridico cu ta forma parti di e sector colectivo ta entrega e datonan i informacion, den un termino pa ser determina pa CAfT di minimo siet dia di trabou. E persona juridico ta manda un copia di e datonan entrega na Nos Minister di Finansa di Aruba.

4. Nos Minister di Finansa di Aruba respectivamente e persona juridico cu ta forma parti di e sector colectivo ta pone ter inzage pa CAfT e datonan i informacion cu ta relaciona cu datonan di empresa, dato di fabricacion of datonan di empresa i fabricacion sensitivo pa competencia cu personanan natural of personanan juridico a comparti den un forma confidencial cu e gobierno. E ter inzage legging ta tuma luga na oficina di Nos Minister di Finansa di Aruba.

Articulo 22. Secreto

CAfT, e secretaria di CAfT i e expertonan consulta pa CAfT ta obliga pa mantene secreto di asuntonan cu ta wordo of a wordo conoce na nan den un forma confidencial den e marco di nan funcion, of di cual e persona aki mester compronde cu esaki ta confidencial.

Articulo 23. Accesibilidad durable i maneho di documentonan

CAfT ta tuma medida adecuado pa haci i mantene su documentonan accesibel na tur momento.

Articulo 24. Ehercicio di tarea inadecuado

1. Si CAfT of un miembro di CAfT na e ehercicio di su tarea, segun e opinion di Nos Minister of Nos Minister di Finansa di Aruba, ta seria en falta, Nos Minister of Nos Minister di Finansa di Aruba por haci na e Raad van Ministers di Reino door di Nos Minister un propuesta pa tuma un medida necesario. Si e Raad van Ministers di Reino ta decidi al respecto, Nos Minister, di acuerdo cu Nos Minister di Finansa di Aruba, ta tuma e medida necesario.

2. E medida no ta wordo tuma, caso urgente excluyendo, promer cu CAfT a wordo duna oportunidad pa den un termino pa ser determina pa e Raad van Ministers di Reino, cu tur modo aun haci su tarea correctamente.

Capitulo 6. Procedura tocante e opinion i evaluacion pa CAfT

Articulo 25. Opinion ariba e proyecto di presupuesto respectivamente proyecto di cambio di presupuesto

1. Nos Minister di Finansa di Aruba ta manda, mas tarda ariba 1 di juni di cada anja, un proyecto di presupuesto pa e siguiente anja presupuestario na CAfT cu e peticion di duna su opinion si e proyecto di presupuesto ta di acuerdo cu e norma, segun menciona den capitulo 2.

2. Nos Minister di Finansa di Aruba ta manda, prome cu e presentacion na e Staten, un proyecto di cambio di presupuesto na CAfT cu e peticion di duna su opinion si e proyecto di cambio di presupuesto ta di acuerdo cu e norma, segun menciona den capitulo 2.

3. Den trinta dia despues di a ricibi di e proyecto di presupuesto respectivamente proyecto di cambio di presupuesto, CAfT ta duna su opinion. Si CAfT ta di opinion cu e proyecto di presupuesto respectivamente proyecto di cambio di presupuesto no ta di acuerdo cu e norma, segun menciona den capitulo 2, e opinion ta contene resultadonan motiva cu ta relaciona cu e evaluacion ehecuta na man di e norma aki i recomendacion cu ta relaciona cu e manera den cual e proyecto di presupuesto respectivamente proyecto di cambio di presupuesto por wordo trece di acuerdo cu e norma aki.

4. Si e opinion, segun menciona den inciso 3, ta strechechi na adekwacion di e proyecto di presupuesto respectivamente proyecto di cambio di presupuesto, ta tuma luga den diescuater dia un consulta entre Nos Minister di Finansa di Aruba i CAfT. Nos Minister di Finansa di Aruba por wordo acompaña pa un consehero designa pa dje.

5. E proyecto di presupuesto respectivamente proyecto di cambio di presupuesto ofreci na e Staten ta wordo acompaña di e opinion, segun menciona den inciso 3, indicando den e memorie van toelichting na con tanto i de ki manera a wordo tuma e opinion na cuenta.

Articulo 26. Evaluacion di e presupuesto aproba respectivamente cambio di presupuesto aproba

1. Lo mas pronto posibel despues cu un proyecto di presupuesto a wordo aproba, pero mas tarda ariba 15 di december di e anja ey, of lo mas pronto posibel despues cu un cambio di presupuesto a wordo aproba, Nos Minister di Finansa di Aruba ta manda e presupuesto aproba of cambio di presupuesto aproba ey na CAfT.

2. Den diescinco dia di trabou despues di a ricibi di e presupuesto respectivamente cambio di presupuesto, segun menciona den prome inciso, CAfT ta entrega na Nos Minister di Finansa di Aruba un informe di cual ta resulta cu:

a. e presupuesto respectivamente e cambio di presupuesto ta di acuerdo cu e norma, segun menciona den capitulo 2, of

b. e presupuesto respectivamente e cambio di presupuesto totalmente of parcialmente no ta di acuerdo cu e norma, segun menciona den capitulo 2; den tal caso e informe ta contene:

i. e resultadonan motiva cu ta relaciona cu e evaluacion ehecuta na man di e norma segun menciona den capitulo 2, i

ii. recomendacion cu ta relaciona cu e manera den cual e presupuesto respectivamente e cambio di presupuesto por wordo trece di acuerdo cu e norma aki.

3. Si un informe segun menciona den inciso dos, bou di b, a wordo publica, Nos Minister di Finansa di Aruba i CAfT ta poni nan den consulta, den 5 dia di trabou despues di a ricibi di e informe.

4. Despues di e consulta aki CAfT ta publica un informe, den 5 dia di trabou, na Nos Minister di Finansa di Aruba cu ta contene cu:

a. e presupuesto respectivamente e cambio di presupuesto ta di acuerdo cu e norma, segun menciona den capitulo 2, of

b. e presupuesto respectivamente e cambio di presupuesto totalmente of parcialmente no ta di acuerdo cu e norma, segun menciona den capitulo 2; den tal caso e informe ta contene:

i. e resultadonan motiva cu ta relaciona cu e evaluacion ehecuta na man di e norma segun menciona den capitulo 2, i

ii. recomendacion cu ta relaciona cu e manera den cual e presupuesto respectivamente e cambio di presupuesto por wordo trece di acuerdo cu e norma aki.

5. Si tin un informe segun menciona den inciso 4, bou di b, Nos Minister di Finansa di Aruba ta comunica na CAfT den cinco dia di trabou despues di a ricibi di e informe ey, na con tanto i de ki manera lo wordo tuma e recomendacion na cuenta i, si ta al caso, indicando e terminonan cu lo wordo respecta den ey.

6. Si segun e opinion di CAfT, Nos Minister di Finansa di Aruba no ta tuma of no suficientemente ta tuma na cuenta e comunicacion, segun menciona den inciso 5, i e recomendacion, segun menciona den inciso 4, bou di b, of si Nos Minister di Finansa di Aruba ta nega di haci e comunicacion ey na CAfT, CAfT ta duna den 5 dia di trabou despues di a ricibi di e comunicacion, respectivamente despues di e ausencia di dje, informe di dje na Nos Minister di Finansa di Aruba i na e Staten.

Articulo 27. Evaluacion anual di cumplimento cu norma

1. CAfT ta evalua na con tanto pais Aruba a cumpli cu e norma for di e cuadro di evaluacion den e anexo na e Rijkswet aki.

2. CAfT ta manda door di Nos Minister e evaluacion, segun menciona den prome inciso, na e Raad van Ministers di Reino i simultaneamente una copia di e evaluacion na Nos Minister di Finansa di Aruba.

3. Maximo ariba 1 di juni prome cu un anja presupuestario, e Raad van Ministers di Reino ta decidi na man di e evaluacion, segun menciona den prome inciso, si Aruba:

a. ta haya acceso na e facilidad di fianza, segun menciona den articulo 10, di e Rijkswet aki, of

b. ta cualitica pa aplicacion di supervision liher segun menciona den articulo 28 di e Rijkswet aki, of

c. a cumpli cu e condicionnan, segun menciona den articulo 42, prome inciso, di e Rijkswet aki.

Articulo 28. Desar di aplicacion di determinacionnan i norma

1. Si for di e decision, segun menciona den articulo 27, inciso dos, ta resulta cu Aruba a cumpli cu e norma den e kolom (II) Supervision liher di e cuadro di evaluacion den e anexo na e Rijkswet aki, CAfT ta conseha door di Nos Minister e Raad van Ministers di Reino pa e anja presupuestario siguiente desar e articulonan 6, inciso dos, i 25 di aplicacion.

2. Si for di e decision, segun menciona den articulo 11, prome inciso, of articulo 13, inciso 3, ta resulta cu Aruba por desvia for di e norma di saldo primario, e Raad van Ministers di Reino ta decidi tambe pa desar e norma aki i eventueel norma di articulo 5 designa den e anja presupuestario en cuestion di aplicacion na e evaluacion anual, segun menciona den articulo 27.

Capitulo 7. Directiva

Articulo 29. Directiva na no-cumplimento di norma

1. Si despues di siet dia despues di manda di e informe, segun menciona den articulo 26, inciso 6, segun e opinion di CAfT tin ainda un presupuesto, respectivamente un cambio di presupuesto, cu totalmente of parcialmente no ta cumpli cu e norma, segun menciona den capitulo 2, CAfT despues di vencimento di e periodo ey ta informa e Raad van Ministers di Reino door di Nos Minister al respecto.

2. Un informe segun menciona den prome inciso por ta acompaña di un conseho motiva pa duna un directiva segun menciona den inciso 7 di e articulo aki. CAfT den tal caso ta manda un copia di e conseho na Nos Minister di Finansa di Aruba i ta informa e Staten cu e conseho a wordo manda na e Raad van Ministers di Reino.

3. Despues di a ricibi di e copia, segun menciona den inciso dos, Nos Minister di Finansa di Aruba ta decidi, di acuerdo cu e opinion di e ministerraad di Aruba, si necesario, si e ehecucion di e presupuesto of un parti di dje ta wordo suspendi. Durantante e periodo cu e ehecucion di e presupuesto of un parti di dje ta suspendi, e presupuesto of e parti di e presupuesto di e anja prome cu e anja presupuestario en cuestion ta vigente.

4. Nos Minister ta pone despues di a ricibi di e informe, segun menciona den prome inciso, door di Nos Minister di Finansa di Aruba, e ministerraad di Aruba na oportunidad pa den diescuater dia duna su opinion ariba e informe aki i, si ta presente, ariba e conseho, segun menciona den inciso dos.

5. Anterior di cu e informe, segun menciona den prome inciso, i na caso ta presenta acompaña cu un conseho segun menciona den inciso dos, ta wordo manda pa lante na e Raad van Ministers di Reino, Nos Minister ta invita den diescuater dia Nos Minister di Finansa di Aruba pa un consulta administrativo. Si e ministerraad di Aruba a duna un opinion segun menciona den inciso 3, esaki ta wordo inclui den e consulta administrativo. E resultadonan di e consulta aki ta wordo consigna pa Nos Minister di acuerdo cu Nos Minister di Finansa di Aruba.

6. Si tin un informe segun menciona den prome inciso cu ta acompaña di un conseho segun menciona den inciso dos, Nos Minister despues di e consulta, segun menciona den inciso 5, ta manda e informe i e conseho pa lante na e Raad van Ministers di Reino. E resultadonan di e consulta, segun menciona den inciso 5, i si ta disponibel e opinion di e ministerraad di Aruba, segun menciona den inciso 4, ta wordo manda pa Nos Minister tambe na e Raad van Ministers di Reino.

7. Despues di aplicacion di inciso 6, e Raad van Ministers di Reino por conclui pa duna un directiva na Nos Minister di Finansa di Aruba pa adekwa e presupuesto atamanera cu esaki ta cumpli cu e norma, segun menciona den capitulo 2.

8. Un directiva segun menciona den inciso 7 ta tuma luga via Koninklijk Besluit riba recomendacion di Nos Minister, di acuerdo cu e opinion di e Raad van Ministers di Reino.

Articulo 30. Directiva na ausencia di un presupuesto

1. Si CAfT ariba 15 di december ainda no a recibi un presupuesto aproba di e siguiente anja presupuestario i tin, despues di consulta entre CAfT i Nos Minister di Finansa di Aruba, segun e opinion di CAfT tambe ningun perspectiva cu den un termino razonable ainda un presupuesto aproba lo wordo manda, CAfT ta informa e Raad van Ministers di Reino al respecto. Nos Minister, Nos Minister di Finansa di Aruba i e Staten ta recibi un copia di e informe aki.

2. Articulo 29, segundo, cuarto te cu sesde, i inciso 8, ta wordo aplica di manera correspondiente. Despues di aplicacion di articulo 29, inciso 6, e Raad van Ministers di Reino por conclui pa duna un directiva na Nos Minister di Finansa di Aruba pa cu tur modo lo mas pronto posibel manda un presupuesto na CAfT.

Articulo 31. Directiva den ausencia di un informe anual aproba

1. Si CAfT ariba 15 di december ainda no a recibi un informe anual aproba tocante e anja presupuestario anterior i tin, despues di consulta entre CAfT i Nos Minister di Finansa di Aruba, segun e opinion di CAfT tambe ningun perspectiva cu den un termino razonable ainda un informe anual aproba lo wordo manda, CAfT ta informa e Raad van Ministers di Reino al respecto. Nos Minister, Nos Minister di Finansa di Aruba i e Staten ta recibi un copia di e informe aki.

2. Articulo 29, segundo, cuarto te cu sesde, i inciso 8, ta wordo aplica di manera correspondiente. Despues di aplicacion di articulo 29, inciso 6, e Raad van Ministers di Reino por conclui pa duna un directiva na Nos Minister di Finansa di Aruba pa e informe anual cu tur modo lo mas pronto posibel manda na CAfT.

Capitulo 8. Recurso i medida provisional na Raad di Estado di Reino

Articulo 32. Recurso

1. Contra un Koninklijk Besluit segun menciona den e Rijkswet aki, cu ta contene un directiva, Nos Minister di Finansa di Aruba tin, durante trinta dia despues di manda di e decision correspondiente, un recurso na Nos. E Raad di Estado di Reino ta encarga cu e preparacion di e proyecto di decision tocante e resolucion ariba e recurso. Nos decision ta wordo puse na conocimento di Nos Minister di Finansa di Aruba i e Staten.

2. E Raad di Estado di Reino por na e preparacion di e proyecto di decision, segun menciona den prome inciso, cita interesadonan, testigonan, expertonan i interpretenan pa wordo tende durante e investigacion na siting. E Raad di Estado di Reino ta pone minimo Nos Minister di Finansa di Aruba i, si dje lo ta deseable, otro ministernan oportunidad di wordo tende.

3. E articulonan 6:5, 6:6, 6:14, 6:15, 6:16, 6:17, 6:21, 8:24, 8:25, 8:27 te cu 8:29, 8:31 te cu 8:36, prome inciso, 8:39, 8:61 i 8:62 di e Algemene wet bestuursrecht ta wordo aplica di manera correspondiente.

4. E proyecto di decision tocante e resolucion ariba e recurso, segun menciona den prome inciso, no ta publico.

5. E vicepresident di e Raad di Estado di Reino por establece un reglamento di proceso pa e tratamento di e recurso, segun menciona den prome inciso, i di e peticion pa un medida provisional, segun menciona den articulo 33.

6. Den dos luna despues di a ricibi di e proyecto di decision, Nos Minister por, cu indicacion di e obhectionnan surgi, pidi e Raad di Estado di Reino pa tuma su proyecto den consideracion adicional. Den e marco di e consideracion adicional ey, e Raad di Estado di Reino ta pone nuevamente Nos Minister di Finansa di Aruba i, si e Raad di Estado di Reino ta considera eso deseable, otro ministernan di e pais ey oportunidad di wordo tende.

7. Nos decision no ta desvia for di e proyecto of, si ta al caso, e proyecto adicional, pa tanto e conseho di e Raad di Estado di Reino ta basa exclusivamente ariba grondanan di legalidad, i pa e resto exclusivamente si motivonan muy pesante, cu ta relaciona cu e supervision regula den e Rijkswet aki, ta duna lugar pa eso. Si Nos decision ta desvia for di e proyecto of e proyecto adicional, esaki ta wordo publica den e Staatsblad cu un informe di Nos Minister. E informe aki ta contene minimo e argumentonan ariba base di loke ta wordo propone pa desvia for di e proyecto respectivamente e proyecto adicional, asina como e proyecto mes i, si ta al caso, e proyecto adicional.

8. Nos decision ademas no ta desvia for di e proyecto sino despues di aplicacion di inciso 6, promer frase. Si den dos luna no a haci un peticion pa consideracion adicional, segun menciona den promer frase di inciso 6, Nos ta decidi lo mas pronto posibel segun e proyecto di e Raad di Estado di Reino.

9. Nos ta decidi despues di a ricibi di e proyecto adicional lo mas pronto posibel tocante e proyecto adicional di e Raad di Estado di Reino.

10. Decisionnan di Nos Minister ariba base di e Rijkswet aki no ta suheto na recurso na e hues administrativo ariba base di e landsverordening di Aruba cu ta regla e husticia administrativa of e Algemene wet bestuursrecht. Esaki ta vigente tambe pa Nos decision segun menciona den prome inciso.

Articulo 33. Medida provisional

1. Si ariba base di articulo 32, prome inciso, contra un decision recurso a wordo institi, Nos Minister di Finansa di Aruba por pidi pa un medida provisional.

2. Si urgencia inmediato, teniendocuenta di e interesnan involucra, ta rekeri eso, pa un miembro of staatsraad designa pa ey pa e vicepresident di e Raad di Estado di Reino, por wordo tuma un medida provisional. E medida provisional ta wordo puse lo mas pronto posibel na conocimento di Nos Minister di Finansa di Aruba i e Staten.

3. E articulonan 6:5, 6:6, 6:14, 6:15, 6:17, 6:21, 8:68, 8:72, inciso 5, 8:83, promer, tercer i inciso 4, i 8:84, di e Algemene wet bestuursrecht ta wordo aplica di manera correspondiente.

4. E medida provisional ta cesa, asna cu Nos a decidi ariba e recurso segun menciona den articulo 32, prome inciso, pa tanto no ta indica un otro momento den e medida provisional, segun menciona den inciso dos di e articulo aki.

Capitulo 9. Determinacion transitorio i final

Articulo 34. Determinacion di evaluacion

Nos Minister i Nos Minister di Finansa di Aruba ta manda den cinco anja despues di entrada na vigor di e Rijkswet aki, i despues di dje cada biaha despues di un periodo di cinco anja te cu e cesa di e Rijkswet aki, na e Staten-Generaal i e Staten un informe tocante e efectividad i e efectonan di e Rijkswet aki den practica.

Articulo 35. Miembronan di CAfT

E nombracion di e persona cu ariba e dia prome cu e entrada na vigor di e Rijkswet aki ta miembro respectivamente presidente di CAfT den e sentido di e Landsverordening Aruba Tijdelijk Financieel Toezicht, ta wordo cambia di derecho den un nombracion como miembro respectivamente presidente di CAfT den e sentido di e Rijkswet aki pa e periodo restante di su nombracion manera ta vigente ariba base di e Landsverordening Aruba Tijdelijk Financieel Toezicht.

Articulo 36. Documentonan di CAfT

1. Na e entrada na vigor di e Rijkswet aki e documentonan cu segun su naturaleza ta relaciona cu e tareannan i actividadnan di CAfT den e sentido di e Landsverordening Aruba Tijdelijk Financieel Toezicht cu ainda no a wordo trata, asina como esnan cu a wordo conclui, ta wordo transferi na CAfT.

2. Lo mas pronto posibel despues di e cesacion di e Rijkswet aki, e documentonan cu segun su naturaleza ta relaciona cu e tareannan i actividadnan di CAfT, ta wordo transferi na e Ministerio di Asuntonan Interior i Relacionan di Reino cu copia na Nos Minister di Finansa di Aruba.

Articulo 37. Transicion di sector colectivo i aplicacion di norma di deuda

1. Na entrada na vigor di e Rijkswet aki, e personanan juridico cu segun e Protocol 2015 a wordo designa como parti di e sector colectivo, ta wordo considera como parti di e sector colectivo.

2. Den e promer tres anja presupuestario despues di entrada na vigor di e Rijkswet aki, e norma cu ta relaciona cu e cuota di deuda ta wordo aplica ariba e deuda di e gobierno central di pais Aruba excluyendo posibel deudanan resultante di cooperacionnan publico-privado.

3. Maximo den e tercer anja despues di entrada na vigor di e Rijkswet aki, segun articulo 8, prome inciso, e promer determinacion di e sector colectivo bou di e Rijkswet aki ta tuma luga i despues di e determinacion aki lo wordo pidi e Fondo Monetario Internacional pa un recalculo di e norma, segun menciona den articulo 4 di e Landsverordening waarborging houdbare overheidsfinancien.

Articulo 38. Determinacion of cambio di legislacion di Aruba

1. E gobierno di Aruba no ta ofrece ningun proyecto pa un landsverordening pa cambio of revocacion di e Landsverordening waarborging houdbare overheidsfinancien na e Staten, ni ta ratifica un proyecto pa tal landsverordening, sin e Conseho previo di e Raad van Ministers di Reino.

2. Si un proyecto pa un landsverordening segun menciona den prome inciso, despues di presentacion no a wordo cambia, e gobierno di Aruba por para di presenta e proyecto prome cu e ratificacion di dje na e Raad van Ministers di Reino.

Articulo 39. Porcentahe di interes di fianza covid

1. Na entrada na vigor di e Rijkswet aki, Nos Minister ta rebaha e interes debi pa Aruba na e nivel di e rendimento actual ariba fianza di estado Hulandes cu un duracion igual na e duracion restante aumenta cu un recargo di 0,2 punto porciento.

2. Nos Minister di Finansa di Aruba por pidi un biaha pa rebaha e interes na e nivel di e rendimento actual di e momento ey ariba fianza di estado Hulandes cu un duracion igual na e duracion restante aumenta cu un recargo di 0,2 punto porciento.

Articulo 40. Herfinanciamento di fianza estranhero

1. Despues di entrada na vigor di e Rijkswet aki, e Estado Hulandes ta refinancia un parti di e fianza estranhero di Aruba existente ariba 31 di mei 2024 i cu ta vence despues di entrada na vigor di e Rijkswet aki contra e rendimento actual ariba fianza di estado Hulandes cu un mes duracion aumenta cu un recargo limita.

2. Si e cuota di deuda na e momento di refinanciamento ta mas haltu cu mencionado den articulo 4.1 di e Landsverordening waarborging houdbare overheidsfinancien, e Estado Hulandes no ta refinancia e fianza, segun menciona den prome inciso, totalmente sin pagamento intermediario.

3. Aruba ta usa e ventaha di interes for di e refinanciamento di e fianza estranhero cu ta vence pa e ehecucion di su agenda di inversion.

Articulo 41. Entrada na vigor i cesacion

E Rijkswet aki ta entra na vigor ariba un momento pa ser determina via Koninklijk Besluit i ta cesa ariba un momento pa ser determina via Koninklijk Besluit.

Articulo 42. Articulo di salida

1. Sin perjuicio di e norma for di capitulo 2, pa e cesacion di e Rijkswet aki ta vigente cu Aruba:

a. segun e opinion di e Rekenkamer Algemal di Aruba ta ehecuta e ciclo presupuestario segun e instruccionnan di contabilidad vigente;

b. a consigna e norma pa supervision den legislacion nacional; i

c. a estableci un organo nacional independiente, cu ta supervisa e cumplimento di e mencionado bou di b, i cu ta activo.

2. Aruba por haci na e Raad van Ministers di Reino, door di Nos Minister, e peticion pa desar e Rijkswet aki si durante tres anja consecutivo prome cu e peticion for di e decision, segun menciona den articulo 27, inciso dos, ta resulta cu Aruba a cumpli cu e norma den e kolom (III) Cesacion Rijkswet di e cuadro di evaluacion den e anexo na e Rijkswet aki.

3. Despues di aplicacion di inciso dos, e Raad van Ministers di Reino ta acorda cu e peticion.

4. E cesacion di e Rijkswet aki, segun menciona den inciso dos, ta tuma luga via Koninklijk Besluit riba recomendacion di Nos Minister.

Articulo 43. Titulo di cita

E Rijkswet aki ta wordo cita como: Rijkswet houdbare overheidsfinanciën Aruba (Rijkswet HOFA).

Ta encarga i determina cu cu esaki ta wordo publica den e Staatsblad i den e Afkondigingsblad di Aruba i cu tur ministerionan, autoridadnan, colegionan i funcionarionan cu e ta concerna, lo cuida e ehecucion exacto.

E STAATSSECRETARIS DI ASUNTONAN INTERIOR I RELACIONAN DI REINO,

E MINISTER DI FINANSA,

ANEXO – CUADRO DI EVALUACION

Criterio(I) Facilidad di fianza(II) Supervision liher(III) Cesacion Rijkswet
A. Norma financiero
1  Norma di deuda Articulo 3, lid 1, bou di a+
2  Norma di saldo primario Articulo 3, lid 1, bou di b+++
3  Norma di saldo primario presupuesto di varios aña Articulo 3, lid 1, bou di b+++
4  Paragrafo di convergencia ta duna cu un caminda realistico na norma di deuda Articulo 4, lid 1+++
5  Reserva di risico den presupuesto Articulo 4, lid 2+++
6  Mecanismo di coreccion aplica si ta prescribi Articulo 4, lid 4+++
7  Directiva a wordo sigui si ta aplicabel Articulo 29, inciso 7+++
8  Determinacion i reportahe na tempo di sector colectivo Articulo 8 lid 1 i 5+++
B. Norma di maneho financiero
9  Presupuesto, informenan di ehecucion i informe anual ta wordo entrega na tempo Articulo 5, lid 1+++
10a  Presupuesto i informe anual – Structura segun Comptabiliteitsverordening Articulo 5, lid 2++
10b  Presentacionnan numerico cu ta conecta Articulo 5, lid 2++
11a  Desviacionnan i cambionan di politica >AWG 1 mln. ta wordo aclara bon Articulo 5, lid 3++
11b  Anexonan ariba cooperacionnan publico-privado i fondonan Articulo 5, lid 3++
11c  Diferencia pesa promedio entre presupuesto i realisacion maximalmente 10% Articulo 5, lid 3++
12a  E presupuesto ta basa ariba realisacionnan reciente i calculacion confiabel Articulo 5, lid 4+++
12b  Pa anja ta wordo aproba dos cambio di presupuesto Articulo 5, lid 4++
13  E cuenta anual ta duna cu un declaracion di accountant cu aprobacion Articulo 5, lid 5++
14  Paragrafo di risico – existencia Articulo 5, lid 6, bou di a+++
14  Paragrafo di risico – funcionamento Articulo 5, lid 6, bou di a+
15  Paragrafo di sector colectivo – existencia Articulo 5, lid 6, bou di b+++
15  Paragrafo di sector colectivo – funcionamento Articulo 5, lid 6, bou di b+
16  Paragrafo di participacionnan – existencia Articulo 5, lid 6, bou di c+++
16  Paragrafo di participacionnan – funcionamento Articulo 5, lid 6, bou di c+
17  Paragrafo di maneho financiero – existencia Articulo 5, lid 6, bou di d+++
17  Paragrafo di maneho financiero – funcionamento Articulo 5, lid 6, bou di d+
C. Norma institucional
18  Ciclo presupuestario segun Comptabiliteitsverordening – Rekenkamer Algemal Articulo 42, lid 1, bou di a+
19  Norma pa supervision financiero registra den legislacion nacional Articulo 42, lid 1, bou di b+
20  Organo di supervision nacional independiente ta estableci i activo Articulo 42, lid 1, bou di c+

+ = mester cumpli cu e criterio | – = criterio no ta obligatorio pa e kolom aki

Palabra Final

HOFA no ta solamente un tema legal. Ta un tema cu toca futuro di Aruba.

Diferente hende lo tin diferente opinion. Y esaki ta normal. Pero un cos mester ta comun pa tur: nos decision mester ta basa riba comprension.

Si bo a tuma tempo pa lesa e documento aki, bo a tuma un paso importante den e direccion correcto.

Dr. Lincoln D. Gomez

www.LincolnGomez.com

#BoAbogadoFaborito

www.LincolnGomez.com  |  #BoAbogadoFaborito

Traduccion no-oficial — sin valor legal — texto original ta decisivo.
© 2026

Similar Posts