40 JAAR STATUS APARTE Reuzen in de huiskamer: de bescheiden bouwer Milton Delwin Gomez

Een persoonlijk eerbetoon aan een mede-grondlegger van de Status Aparte, mijn pa.

Ik ben geboren in 1969, het jaar dat de vlam in de pan sloeg op Curaçao en de rook ook op Aruba te ruiken was. Terwijl ik mijn eerste stapjes zette, zette mijn vader, Delwin Gomez, zijn eerste stappen op pad dat de geschiedenis van ons eiland voorgoed zou veranderen.

Nu, terwijl hij de gezegende leeftijd van 85 heeft bereikt, kijk ik terug. Niet alleen naar de politicus uit de geschiedenisboeken, maar naar de man die ik aan de keukentafel zag werken. De man die de blauwdruk tekende voor het huis waarin Aruba nu woont.

Twee woonkamers, één doel

Voor de buitenwereld waren het revolutionairen. Voor Aruba waren het de leiders die “Libertad” riepen. Maar voor mij, als kleine jongen in de vroege jaren ’70, waren het de mannen die onze huiskamer – en ons leven – vulden.

De ooms in Boegoeroei 51

In mijn ouderlijk huis in Boegoeroei liepen de “reuzen” van toen overal. Niet alleen de huiskamer, maar ook de patio werd ruimhartig gebruikt voor vergaderingen, discussies en strategieën. Het was ons informele hoofdkwartier. Ik zag deze mannen niet als mythische figuren, maar als vrienden van mijn vader. Daar zat Watty Vos, de man met een ongekende populariteit. Natuurlijk, Betico Croes, de bezielende leider. Maar ook intellectuele zwaargewichten als Ralph Richardson en Efrain de Kort.

De strategie van Wilhelminastraat 66

De politieke wortels lagen echter nog dieper, in het ouderlijk huis van mijn vader aan de Wilhelminastraat 66.

Hoewel de roep om ‘Separacion’ al sinds 1947 klonk – en historisch werd bepleit door Shon A. Eman – zocht de nieuwe generatie twintig jaar later naar een definitieve doorbraak. De structuren knelden. Toen mijn vader in november 1970 werd beëdigd als advocaat en in februari 1971 de Movimiento Electoral di Pueblo (MEP) mede oprichtte, was dat om die doorbraak te forceren.

Toen mijn vader in november 1970 werd beëdigd als advocaat en kort daarna in 1971 de Movimiento Electoral di Pueblo (MEP) mede oprichtte, was er geen duur partijkantoor in de stad. Het eerste “kantoor” was simpelweg de woonkamer van mijn grootouders. Dit was een bewuste keuze: de Wilhelminastraat was destijds een drukke verkeersader. Strategisch perfect gelegen om direct contact te hebben met het volk. Vanuit die twee woonkamers – in de drukte van de stad en op de patio in Boegoeroei – groeide een sociale volksbeweging met één helder doel: Status Aparte. Baas in eigen huis.

De architect van de ratio

Een beweging drijft op emotie, maar overleeft dankzij structuur. In die dynamiek was Delwin Gomez onmisbaar. Waar Betico de visie bracht en Watty de stemmen, was mijn vader de man van de ratio. Hij had de ambtenarenopleiding doorlopen en kende de overheid van binnenuit.

Velen weten niet dat de (historische) moties die in de beginjaren in de Eilandsraad werden gepresenteerd – moties die de basis vormden voor onze autonomie – meestal uit zijn pen kwamen. Hij was de auteur op de achtergrond die zorgde dat de politieke wensen juridisch waterdicht werden geformuleerd.

De bestuurder

Na de turbulente beginjaren groeide mijn vader door van oppositieleider naar bestuurder. Als Gedeputeerde van Toerisme leverde hij in latere jaren een degelijke bijdrage aan de opbouw van ons eiland.

Hij begreep dat politieke onafhankelijkheid hand in hand moest gaan met economische kracht. Aruba kon niet uitsluitend op de raffinaderij leunen. Zonder grote woorden, introduceerde hij onder meer een langetermijnvisie voor het toerismebeleid, gericht op kwaliteit in plaats van kwantiteit.

De cirkel is rond

Nu ik naar hem kijk, 85 jaar oud, zie ik nog steeds diezelfde rustige kracht. De geschiedenis schrijft vaak over degenen die het hardst riepen. Maar als zoon en als jurist weet ik dat het fundament van ons land ook gemetseld is door degenen die de regels kenden en de plannen tekenden. Mijn vader hielp de Status Aparte bouwen toen ik nog in de luiers zat. Maar terugkijkend zie ik dat het een historische estafette was. Het invullen van onze autonomie is een werk van velen geweest.

Het begon met de droom van Shon A. Eman, werd juridisch en politiek afgedwongen door de generatie van mijn vader en Betico, en daarna vormgegeven door opeenvolgende leiders. Van Henny Eman, die in 1986 als eerste premier de sleutel in ontvangst nam, tot Nelson Oduber, die het leiderschap van de MEP overnam en als premier jarenlang inhoud gaf aan onze status. Tot aan latere leiders zoals Mike Eman die verder bouwden aan het Aruba van nu.

Nu, veertig jaar later, is het mijn beurt om terug te kijken en een bescheiden bijdrage te leveren. Ook dit was geen werk van een solist. Met trots presenteer ik – samen met mederedacteur mr. Brechtje J. Huiskes – het gedenkboek “40 Jaar Status Aparte: Tussen voortgaan en stilstaan“. 

Met een buitengewoon gezelschap van scherpe denkers en begenadigde auteurs houden wij het werk van zijn generatie kritisch tegen het licht. We analyseren de grote lijnen: van de transitie “from refinery to resort” tot de staat van onze rechtsstaat. We bespreken de “mammoet in de klas”, onze verhouding tot het Koninkrijk en Europa, en schuwen de moeilijke vragen over macht en democratie niet.

Dit boek is mijn antwoord op zijn werk.

Voor hem, voor de generatie van toen, en voor de toekomst van Aruba.

Verkrijgbaarheid

Het boek is per direct wereldwijd beschikbaar als paperback en ebook; bestellingen kunnen eenvoudig online worden geplaatst. Op Aruba is de publicatie lokaal verkrijgbaar bij Plaza Book Shop, de Bibliotheek en de Universiteit van Aruba (UA).

Dank voor het lezen van dit eerbetoon. Volgende week ben ik weer met een nieuwe column. Intussen nodig ik je uit op mijn website – www.LincolnGomez.com – waar je al mijn blogs, podcasts en nieuws over het  boek kunt vinden. Tot dan Voor meer informatie: www.LincolnGomez.com/blog